WWW.DISSERTATION.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Dissertations, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 |

«Meanders in de Demervallei tussen Diest en Werchter Bart Aubroeck Willy Huybrechts Piet De Becker September 2001 Verslag IN.2001.17 Onderzoek ...»

-- [ Page 1 ] --

Wetenschappelijke instelling

van de Vlaamse Gemeenschap Instituut voor Natuurbehoud

Meanders in de Demervallei

tussen Diest en Werchter

Bart Aubroeck

Willy Huybrechts

Piet De Becker

September 2001

Verslag IN.2001.17

Onderzoek uitgevoerd aan het Instituut voor Natuurbehoud in samenwerking met de

Administratie van Waterwegen en Zeewezen (AWZ).

Samenvatting

SAMENVATTING

Tot voor enkele jaren kende de Demer een conventioneel rivierbeheer waarin vooral twee ingenieurstechnieken werden toegepast: enerzijds het normaliseren en vergroten van de sectie door verbreden en verdiepen van de waterloop en anderzijds het kanaliseren (rechttrekken) van de meanderende rivier. Door de waterhuishoudingsproblemen die onstaan zijn door dit conventioneel beheer, het toenemend belang van natuurbehoud en de invloed die het oppervlaktewaterbeheer heeft op de natuurwaarde in de vallei werd gestart met de voorbereiding van een Integraal Waterbeheerproject (IWP) voor de Demer tussen Diest en Werchter.

Op vraag van AWZ werd een voorstel tot inrichting en beheer van de Demervallei tussen Diest en Werchter geformuleerd met klemtoon op de functies wonen (veiligheid) en ecologie (natuur) (adviesnota IN.A.2000.78). Een onderdeel van dat voorstel omvatte het opnieuw inschakelen van afgesloten meanders. Afgesneden (of afgekoppelde) meanders zijn stukken van de rivier die een onderdeel zijn geweest van het rivierkanaal, maar die momenteel niet meer tot de waterloop behoren. Het voorstel voor hermeandering was gebaseerd op de Demer volgens de Ferrariskaart, maar dit was slechts een voorlopig voorstel omdat de inventarisatie van de meanders toen nog niet was afgerond. De inventarisatie van de afgesneden Demermeanders bestaat uit twee delen: enerzijds een analyse van historische kaarten en anderzijds een inventarisatie van de meanders op het terrein.

Uit de analyse van de historische kaarten blijkt dat ten tijde van de opmaak van de Ferrariskaarten er uitsluitend afgekoppelde meanders waren stroomafwaarts Aarschot, zodat verondersteld kan worden dat er tussen Diest en Aarschot tot dan geen rechttrekkingen hadden plaatsgevonden. Tot op heden werden 87 meanders afgekoppeld. Het merendeel van de afsnijdingen vond plaats tussen 1777 en 1885. Hierdoor is de Demer tussen Diest en Werchter geëvolueerd van een meanderende rivier naar een nog enigszins kronkelende waterloop.

Over een periode van meer dan 200 jaar is niet alleen de loop van de Demer drastisch gewijzigd: op de oudste kaarten bleken er tal van aftakkingen op de rivier voor te komen die ofwel stroomafwaarts terug in de Demer uitmonden ofwel in een zijrivier, zoals de Hulpe en de Winge. Deze aftakkingen hadden vermoedelijk meerdere functies: enerzijds zorgden ze voor een ontwatering van de vallei, maar anderzijds bij hoge Demerafvoeren ook voor bevloeiing. Bovendien zorgden deze zo voor een ontlasting van de Demer om wateroverlast in dorpen en steden te voorkomen. Van al deze aftakkingen is momenteel enkel de Laarbeek als bypass omheen Testelt nog functioneel, terwijl de overige aftakkingen meestal geen inlaat meer hebben.

22 van de 87 meanders die op de historische kaarten konden worden onderscheiden, zijn momenteel niet meer te zien in het landschap. Het betreft meestal meanders die reeds lange tijd zijn afgekoppeld. Vooral bij de uitbreiding van Aarschot naar het westen en het daarop aansluitende industriegebied zijn heel wat meanders verdwenen. 42 meanders zijn nog gedeeltelijk waarneembaar: van kleine meanders blijft meestal maar één stuk meer over, terwijl grote meanders meestal uit verschillende delen bestaan. Slechts 23 meanders zijn nog volledig zichtbaar in het landschap.

I Samenvatting Op basis van de historische analyse en de inventarisatie op het terrein werd voor de 4 delen van de Demervallei een nieuwe Demerloop voorgesteld door afgesneden meanders terug in te schakelen. Hiermee wordt geprobeerd het oorspronkelend kronkelend karakter van de rivier terug te herstellen.

De reconstructie van de oorspronkelijke contouren en dwarssecties van meanders die nog slechts gedeeltelijk of niet meer waarneembaar zijn in het landschap is enkel mogelijk door middel van een zeer intensieve en gedetailleerde bodemkartering.

Na het inschakelen van de afgekoppelde meanders zal de rivier op zoek gaan naar een nieuwe evenwichtssituatie. Verder onderzoek is noodzakelijk om een realistische inschatting te kunnen maken van de onzekerheden die ontstaan als gevolg van de hermeandering. In ieder geval zal het nodig zijn de toegenomen ruwheid van het rivierkanaal te compenseren door waterberging in de vallei mogelijk te maken.

–  –  –

INHOUD 1 INLEIDING

1.1 ALGEMEEN KADER

1.2 SITUERING VAN DE DEMERVALLEI

2 DE HISTORISCHE DEMER

2.1 ANALYSE VAN HISTORISCHE KAARTEN

2.2 HISTORISCHE VERANDERING VAN DE DEMER SINDS DE FERRARISKAART.................. 5

2.3 BESLUIT

3 INVENTARISATIE VAN DE AFGEKOPPELDE MEANDERS OP HET TERREIN...... 10

3.1 INLEIDING

3.2 SITUATIE OP HET TERREIN

3.3 BESLUIT

4 AANSLUITEN VAN AFGEKOPPELDE MEANDERS

4.1 INLEIDING

4.2 DIEST - ZICHEM

4.3 ZICHEM - TESTELT

4.4 TESTELT - AARSCHOT





4.5 AARSCHOT - WERCHTER

4.6 BESLUIT

5 ALGEMEEN BESLUIT

REFERENTIES

Bijlage 1: Historische bochtafsnijdingen sinds de Ferrariskaart

Bijlage 2: Demer, afgesneden meanders en bypass grachten op basis van historische kaarten. 4 Bijlage 3: Hydrografie van de Demervallei tussen Diest en Werchter.

Bijlage 4: Afgekoppelde meanders in de Demervallei: situatie op het terrein

Lijst van de Figuren Figuur 1.1 Situering van de Demervallei.

Figuur 2.1 Situering van de centrale as en de 4 delen van de Demervallei tussen Diest en Werchter.

Figuur 4.1 Voorstel voor een nieuwe Demerloop tussen Diest en Zichem met inschakeling van de meanders 5, 7, 8 en 9.

Figuur 4.2 Voorstel voor een nieuwe Demerloop met inschakeling van de meanders 11, 12 en 13.

Figuur 4.3 Foto van meander 17 op het einde van de zomer wanneer deze nagenoeg volledig is drooggevallen

Figuur 4.4 Voorstel voor een nieuwe Demerloop tussen Aarschot en Betekom.

Figuur 4.5 Voorstel voor een nieuwe Demerloop tussen de brug in Betekom en de Soldatenbrug in Werchter

Lijst van de Tabellen Tabel 2.1 Lengte van de 4 delen van de Demervallei.

Tabel 2.2 Sinuositeit van de Demer voor de 4 delen van de vallei voor verschillende gegevensbronnen.

Tabel 2.3 Classificatie van de Demer voor de 4 delen voor verschillende gegevensbronnen op basis van de sinuositeit (Leopold & Wolman 1957).

Inleiding

1 INLEIDING

1.1 ALGEMEEN KADER De Demervallei tussen Diest en Werchter is een landschappelijk en ecologische waardevol gebied. Dit wordt ondermeer weerspiegeld door het gewestplan, waar grote delen als natuurgebied zijn ingekleurd. De Demervallei tussen Diest en Aarschot werd ook erkend als EU-vogelrichtlijngebied en grote delen van de vallei werden aangeduid als Habitatrichtlijngebied.

Tot voor enkele jaren kende de Demer een conventioneel rivierbeheer waarin vooral twee ingenieurstechnieken werden toegepast: enerzijds het normaliseren en vergroten van de sectie door verbreden en verdiepen van de waterloop en anderzijds het kanaliseren (rechttrekken) van de meanderende rivier. Beide ingrepen werden vele decennia toegepast in Europa en Noord-Amerika waardoor een groot aantal alluviale rivieren hun oorspronkelijk meanderend karakter hebben verloren. De belangrijkste doelstellingen van deze ingrepen waren het voorkomen van overstromingen, het verbeteren van de bevaarbaarheid en het verhogen van de drainage in de vallei en dit laatste vooral ten behoeve van de landbouw (Brookes 1988, Shields & Abt 1989). Door de waterhuishoudingsproblemen die onstaan zijn door dit conventioneel beheer (toename van piekafvoeren in grootte en frequentie), het toenemend belang van natuurbehoud en de invloed die het oppervlaktewaterbeheer heeft op de natuurwaarde in alluviale gebieden worden momenteel tal van rivierherstelprojecten opgezet.

Het betreft zowel beken als grote rivieren, waarbij in Europa vooral Denemarken, Duitsland en Groot-Brittannië reeds overgegaan zijn tot uitvoering op het terrein (Brookes 1988, Hansen 1996, Thorne et al. 1997). Een belangrijk onderdeel van het rivierherstel omvat het herstellen van het meanderend karakter van waterlopen door het terug inschakelen van afgesneden meanders (al dan niet met demping van het genormaliseerde kanaal) en zelfs graven van nieuwe meanders. Bovendien kan herstel van het meanderend karakter van een waterloop bijdragen tot een duurzame oplossing voor waterbeheersproblemen, aangezien herstel een vertraging van de afvoer met zich meebrengt, die overstromingen en hogere grondwaterstanden tot gevolg heeft (Wolfert 1991).

Door AMINAL afdeling Water werd in 1996 gestart met de voorbereiding van een Integraal Waterbeheerproject (IWP) voor de Demer tussen Diest en Werchter. Aangezien de rivier een centrale plaats inneemt in de waterhuishouding van de vallei, hebben de keuzes die gemaakt worden met betrekking tot inrichting en beheer van de Demer belangrijke consequenties voor de potenties van de Demervallei ten aanzien van natuurbeheer- en ontwikkeling. Bij een nieuwe inrichting van de Demer moet ook aandacht gaan naar de waterloop zelf en de afgesneden meanders.

In 1997 werd, in het kader van een samenwerking tussen AWZ en het Instituut voor Natuurbehoud, op het IN een onderzoek gestart naar de ecohydrologie van waardevolle ecotopen in de Demervallei tussen Diest en Werchter. De bedoeling van het ecohydrologisch onderzoek is inzicht te krijgen in de relaties tussen de terrestrische ecosystemen in de vallei enerzijds en het grondwater en oppervlaktewater anderzijds. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is de integratie van natuur en waterbeheer; zowel het beheer van de Demer, als de zijrivieren. Het onderzoek moet meer inzicht geven in de gevolgen van wijzigingen in de

–  –  –

inrichting van de vallei en het beheer van de rivieren, voor de aanwezige en potentiële natuur in de vallei.

In 2000 werd op vraag van AWZ een voorstel tot inrichting en beheer van de Demervallei tussen Diest en Werchter geformuleerd met klemtoon op de functies wonen (veiligheid) en ecologie (natuur) (adviesnota IN.A.2000.78). Een onderdeel van dat voorstel omvatte het opnieuw inschakelen van afgesloten meanders. Afgesneden (of afgekoppelde) meanders zijn stukken van de rivier die een onderdeel zijn geweest van het rivierkanaal, maar die momenteel niet meer tot de waterloop behoren. De meeste van deze meanders zijn zonder twijfel afgekoppeld door de mens, maar ook door natuurlijke processen kunnen delen van de waterloop worden afgesneden. Het voorstel voor hermeandering was gebaseerd op de Demer volgens de Ferrariskaart, maar dit was slechts een voorlopig voorstel omdat de inventarisatie van de meanders toen nog niet was afgerond. De inventarisatie van de afgesneden Demermeanders bestaat uit twee delen: enerzijds een analyse van historische kaarten en anderzijds een inventarisatie van de meanders op het terrein. In dit rapport wordt geen onderscheid gemaakt tussen natuurlijke en kunstmatig afgesneden meanders.

1.2 SITUERING VAN DE DEMERVALLEI De Demervallei tussen Diest en Werchter (figuur 1.1) vormt de grens tussen de zandige Zuiderkempen in het noorden en het Brabants plateau in het zuiden en juist deze diversiteit aan abiotiek levert een belangrijke bijdrage aan de ecologische waarde van dit gebied. Terwijl het reliëf aan de noordelijke valleiflank relatief zacht verloopt, wordt de zuidzijde afgebakend door een reeks Diestiaanheuvels welke typisch zijn voor het Hageland.

–  –  –

Figuur 1.1 Situering van de Demervallei.

De Demer ontspringt in Ketsingen bij Tongeren en mondt uit in de Dijle te Werchter, is 95 km lang en heeft als belangrijkste bijrivieren de Herk, de Gete, de Velpe en de Zwarte Beek.

Vanaf Schulen, ten oosten van Diest, tot aan de monding stroomt de Demer in talrijke meanders door een brede vallei waar ze ook nog water opvangt van o.a. de Hulpe, de Motte en de Winge. De huidige loop van de Demer in dit gebied is tot stand gekomen na verschillende ingrepen op de oorspronkelijke rivierbedding: de sterk meanderende rivier werd op vele plaatsen rechtgetrokken.

2 Inleiding

De belangrijktste waterlopen die voorkomen in de Demervallei tussen Diest en Werchter zijn de Demer als enige bevaarbare waterloop en de Hulpe en de Winge als onbevaarbare waterlopen van eerste categorie.

De Demer kan beschouwd worden als een regenrivier met hoge piekdebieten tijdens hevige regenbuien en lange neerslagperiodes en met lage debieten in de zomer en in tijden van droogte. De rivier heeft een centrale plaats in de waterhuishouding van de vallei.

In het hydrologische regime van de Demervallei spelen grondwaterstromingen en het voorkomen van talrijke kwelgebieden (o.a. in Vorsdonkbos nabij Betekom) een belangrijke rol.

–  –  –

2 DE HISTORISCHE DEMER

2.1 ANALYSE VAN HISTORISCHE KAARTEN

2.1.1 Doelstelling Het gebruik van (historische) kaarten en luchtfoto's maakt het mogelijk om een aantal rivierkarakteristieken op te meten en de historische veranderingen daarvan te bepalen (Hooke & Redmond 1989).

Met het analyseren van historische kaarten worden twee doelen beoogd: ten eerste het bepalen van de historische loop van de Demer tussen Diest en Werchter en ten tweede bepalen wanneer een meander werd afgekoppeld. Op basis van deze analyse is het mogelijk om de sinuositeit (= lengte rivier/lengte vallei) te berekenen en de eventuele veranderingen daarvan te vergelijken in de tijd voor de volledige vallei en/of delen van de vallei.

2.1.2 Methodiek



Pages:   || 2 | 3 | 4 |


Similar works:

«Nº: 9 MES: OCTUBRE SESIÓN DE FECHA: 6 DE OCTUBRE DE 2011 SESIÓN ORDINARIA CONTIENE: Asistencia Citación Versión Taquigráfica Resoluciones XLVII LEGISLATURA DEPARTAMENTAL Segundo Período 2 Canelones, 6 de octubre de 2011 XLVII LEGISLATURA 9ª SESIÓN ORDINARIA Segundo Período PRESIDE: EDILA ORQUÍDEA MINETTI Presidenta ACTÚAN EN SECRETARÍA: SEÑOR JUAN RIPOLL Secretario General SEÑORA LILIÁN BROCCARDO Directora Interina SUMARIO 1.ASISTENCIA.. 9 2.TEXTO DE LA CITACIÓN..10 3.ASUNTOS...»

«Minorities in Iraq Memory, Identity and Challenges 1 2 Sa’ad Salloum Minorities in Iraq Memory, Identity and Challenges Masarat for Cultural and Media development 2013 3 A Guide to Minorities in Iraqi Memory, Identity and Challenges First edition Baghdad Beirut, 2013 Translation into English: The Syrian European Documentation Centre Filing at the National Library and Archive, Baghdad: 2041/2012 All Rights Reserved to Masarat (MCMD) 2013 4 Table of Contents Foreword: Minorities in the Wind ´...»

«CARE OF GERBILS Ness Exotic Wellness Center Robert D. Ness, D.V.M 1007 Maple Avenue Lisle, IL 60532 (630) 737-1281 The Mongolian gerbil (Meriones unguiculatus) is a small rodent native to the desert regions of Mongolia and northeastern China. Gerbils are burrowing, social animals which are active both day and night. Their burrows are composed of elaborate tunnels with multiple entrances, nesting rooms, and food compartments. The native color variety is agouti, mixed brown, with dark pigmented...»

«Environmental Challenges Facing China Rehabilitation of The Loess Plateau © 2005, John D. Liu, Environment Education Media Project (EEMP) In 1995, the World Bank asked me to film the early stages of the “Loess Plateau Watershed Rehabilitation Project” for a film called “Investing in People”. This film was about initiatives that were changing the focus of the bank from large infrastructural projects, to projects intended to provide direct benefits to poor people living in remote areas...»

«LA MUJER EN LA LOTA DE HOY. DE LA ESTRUCTURA PATRIARCAL A LA FEMINIZACIÓN DE LA CIUDAD1. Patricio Medina Hernández2 y Alejandro Varas Alvarado3 avance de investigación en curso. GT06 Imaginarios sociales, memorias y poscolonialidad.RESUMEN Esta investigación se propone describir, analizar e interpretar las transformaciones identitarias de los habitantes de Lota, desde los estudios de género, considerando aquellas transformaciones vinculadas a los cambios socioeconómicos de las últimas...»

«2012 | ANNUAL REPORT VANCOUVER HOLOCAUST EDUCATION CENTRE BOARD & STAFF The Vancouver Holocaust Centre Society for Education and Remembrance was founded in 1983 by survivors of the Holocaust. The founders’ goal, realized in 1994, was to leave a permanent legacy in the form of the Vancouver Holocaust Education Centre devoted to Holocaust based anti-racism education.VANCOUVER HOLOCAUST EDUCATION CENTRE The Vancouver Holocaust Education Centre is a teaching museum promoting human rights, social...»

«PUBLISHED UNITED STATES COURT OF APPEALS FOR THE FOURTH CIRCUIT No. 14-4758 UNITED STATES OF AMERICA, Plaintiff Appellee, v. SHANE ELLIOTT HARE, a/k/a Play, Defendant Appellant. No. 14-4770 UNITED STATES OF AMERICA, Plaintiff Appellee, v. GREGORY ANTOINE WILLIAMS, a/k/a “J”, Defendant Appellant. No. 14-4832 UNITED STATES OF AMERICA, Plaintiff Appellee, v. ANTONIO EDWARDS, a/k/a Tank, Defendant Appellant. Appeals from the United States District Court for the District of Maryland, at...»

«ECHO: a music-centered journal www.humnet.ucla.edu/echo Volume 2 Issue 2 (Fall 2000) Making Old Machines Speak: Images of Technology in Recent Music* Joseph Auner, SUNY Stony Brook 1. Narratives of progress and innovation have dominated the story of music and technology throughout the twentieth century. The pursuit of ever-greater expressivity, control, responsiveness, clarity, and power, can be charted in instrument design, the whole story of hi-fidelity audio equipment, and the digital...»

«OUNAVARRA OVERVIEW by Laurence B. Siegel February 2013 Senior Advisor, Ounavarra Capital LLC and the Gary P. Brinson Director of Research, Research Foundation of CFA Institute The “New Finance”: Illiquidity, the Liquidity Premium, and Liquidity-Preserving Strategies Laurence B. Siegel Liquidity, the ability to convert one’s investments to cash when needed, is one of the most poorly defined concepts in finance. Yet it’s almost universally agreed that investors pay to get it and require a...»

«“My Sixth seems to be yet another hard nut, one that our critics’ feeble little teeth cannot crack.” GUSTAV MAHLER writing to Dutch conductor Willem Mengelberg October ,  Gustav Mahler in Vienna in  when he was composing his Sixth Symphony The Kaplan Foundation Collection THE CORRECT MOVEMENT ORDER IN MAHLER’S SIXTH SYMPHONY Gilbert Kaplan  THE KAPLAN FOUNDATION new york 2004 jerry bruck is a noted recording engineer specializing in...»

«Saurashtra University Re – Accredited Grade ‘B’ by NAAC (CGPA 2.93) Vyas, Vijay H., 2008, An Effect of Merger on Financial Performance of Corporate Sector in India, thesis PhD, Saurashtra University http://etheses.saurashtrauniversity.edu/id/eprint/109 Copyright and moral rights for this thesis are retained by the author A copy can be downloaded for personal non-commercial research or study, without prior permission or charge. This thesis cannot be reproduced or quoted extensively from...»

«A national laboratory of the U.S. Department of Energy Office of Energy Efficiency & Renewable Energy National Renewable Energy Laboratory Innovation for Our Energy Future Subcontract Report Photovoltaics Value Analysis NREL/SR-581-42303 February 2008 J.L. Contreras, L. Frantzis, S. Blazewicz, D. Pinault, and H. Sawyer Navigant Consulting Inc. Burlington, Massachusetts NREL is operated by Midwest Research Institute ● Battelle Contract No. DE-AC36-99-GO10337 Subcontract Report Photovoltaics...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.dissertation.xlibx.info - Dissertations, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.