WWW.DISSERTATION.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Dissertations, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 |

«Historia garnizonu Sandomierz w latach 1918-1939 Armoryka Tadeusz Banaszek Historia garnizonu Sandomierz w latach 1918-1939 Tadeusz Banaszek Historia ...»

-- [ Page 1 ] --

Tadeusz Banaszek

Historia garnizonu

Sandomierz

w latach 1918-1939

Armoryka

Tadeusz Banaszek

Historia

garnizonu Sandomierz

w latach 1918-1939

Tadeusz Banaszek

Historia

garnizonu Sandomierz

w latach 1918-1939

Armoryka

Sandomierz 2012

Seria: BIBLIOTEKA TRADYCJI SANDOMIERSKIEJ NR 14

Seria objęta patronatem przez Fundację Kultury i Tradycji Europejskiej „Paradosi”

w Sandomierzu.

Redaktor tomu: dr Dorota Karkut

Projekt okładki: Juliusz Susak

Recenzent: prof. dr hab. Konrad Zieliński Na okładce: Powrót z manewrów żołnierzy 2 ppLeg. Fot. ze zbiorów Andrzeja Sarwy Copyright © 2012 by Tadeusz Banaszek Wydawnictwo ARMORYKA ul. Krucza 16 27-600 Sandomierz tel +48 15 833 21 41 e-mail: wydawnictwo.armoryka@interia.pl http://www.armoryka.pl/ ISBN 978-83-7950-093-2 Spis treści Wstęp

Rozdział I. Utworzenie garnizonu Wojska Polskiego i jego funkcjonowanie w latach 1918-1921

Rozdział II. Charakterystyka jednostek i instytucji wojskowych w latach 1922-1939

Rozdział III. Działalność szkoleniowo-wychowawcza w jednostkach garnizonu

Rozdział IV. Rola wojska w życiu społeczeństwa miasta i regionu

Zakończenie

Aneksy

Schematy

Bibliografia

Pomnik żołnierzy garnizonu sandomierskiego na cmentarzu wojskowym w Sandomierzu przy ul. Mickiewicza – fot. T. Banaszek Wstęp Sandomierz w okresie międzywojennym był miastem wchodzą- cym w skład województwa kieleckiego, ważnym ośrodkiem admi- nistracyjnym, gospodarczym i handlowym. Miasto w tym okresie było także znaczącym garnizonem Wojska Polskiego. Wyjaśnienia wymaga pojęcie „garnizon”. Określenie to pochodzenia francu- skiego oznacza: „załogę”, bądź „część wojska przebywającą stale w mieście”,1 „terytorium, na którym stale lub czasowo przebywają oddziały lub znajdują się instytucje i zakłady wojskowe” 2, „jedną lub kilka położonych obok siebie miejscowości, gdzie stale lub czasowo przebywają oddziały różnych rodzajów sił zbrojnych oraz mieszczą się instytucje lub zakłady wojskowe stanowiące jego załogę”3. Autor przyjął definicję garnizonu, opierając się na przepisach Regulaminu służby wewnętrznej z 1926 r., w którym określono garnizon jako: „miejscowość, w której stale przebywają formacje siły zbrojnej”4. Podobną definicję zawarto w Encyklopedii Wojskowej pod redakcją Ottona Laskowskiego5.

Sandomierz przed 1918 r. był garnizonem wojska koronnego, następnie wojsk austriackich, armii Księstwa Warszawskiego, a po upadku powstania listopadowego - wojsk rosyjskich6.

1 Słownik wyrazów obcych, red. J. Tokarski, Warszawa 1980, s. 244.

2 Mała encyklopedia PWN, red. B. Petrozolin-Skowrońska, Warszawa 1996, s. 268.

3 Leksykon Wiedzy Wojskowej, Warszawa 1979, s. 123.

4 Regulamin służby wewnętrznej, cz. VI; Służba w garnizonie, Warszawa 1926, s. 5.

5 Encyklopedia Wojskowa, pod red. O. Laskowskiego, t. III, Warszawa 1933, s. 2.

6 Dzieje Sandomierza, t. 3, 1795-1918, pod red. H. Samsonowicza, Warszawa 1993.

7 Celem publikacji jest przedstawienie działalności garnizonu

Sandomierz w latach 1918-1939, w tym:

- funkcjonowania garnizonu jako elementu w strukturze Wojska Polskiego;

- roli wojska w rozwoju gospodarczym Sandomierza oraz upowszechnianiu kultury, oświaty i sportu.

Zawarte w pracy problemy przedstawiono w czterech rozdziałach. Rozdział I poświęcony jest utworzeniu garnizonu sandomierskiego po odzyskaniu niepodległości przez Polskę i jego funkcjonowaniu do końca 1921 r. Ukazano formowanie jednostek wojskowych oraz rolę garnizonu w okresie walk Polski o ustanowienie granic. W rozdziale II scharakteryzowano jednostki garnizonu Sandomierz w okresie pokojowym w latach 1922-1939. Przedstawiono wszystkie oddziały i instytucje wojskowe funkcjonujące w Sandomierzu, ze szczególną charakterystyką 4 pułku saperów i 2 pułku piechoty Legionów. Skoncentrowano się na takich problemach, jak m.in. organizacja jednostek, charakterystyka żołnierzy oraz warunki zakwaterowania.

Rozdział III przedstawia działalność szkoleniowo-wychowawczą w jednostkach bojowych garnizonu, w tym zaangażowanie 4 pułku saperów w pracach na rzecz społeczeństwa.

W rozdziale IV pokazano wpływ stacjonowania garnizonu na rozwój gospodarczy miasta, na rozwój oświaty, kultury i sportu.

Przedstawiono zaangażowanie wojska w realizację przysposobienia wojskowego wśród młodzieży i organizacji społecznych. Ukazano także relacje pomiędzy władzami miasta i mieszkańcami a wojskiem, a także zaangażowanie garnizonu w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa (pełnienie służby asystencyjnej).

Uzupełnieniem pracy są aneksy, w których znajdują się m.in.

wykazy kadry oficerskiej i podoficerskiej jednostek wojskowych oraz biogramy dowódców garnizonu.

Podstawę rozważań niniejszej publikacji stanowi dokumentacja archiwalna oraz źródła drukowane. Złożoność problematyki, stan zachowania oraz rozproszenie materiału źródłowego powodowały 8 konieczność objęcia kwerendą wielu zespołów aktowych, przechowywanych w archiwach państwowych. Stan zachowanych źródeł archiwalnych dotyczących tematu jest dosyć zróżnicowany. Najważniejsze dla napisania pracy były zasoby Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie. Akta 2 Dywizji Piechoty Legionów i jej pułków generalnie zachowały się, choć nie są kompletne. Zespoły 2 pułku piechoty Legionów i Komendy Garnizonu Sandomierz są dość skromne, gdyż zawierają jedynie 4 jednostki archiwalne (w tym Komenda Garnizonu Sandomierz - 1 jednostka archiwalna). Ważnym źródłem były dla autora akta Dowództwa Okręgu Generalnego Kielce (w tym rozkazy dzienne i tajne), Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X Przemyśl, 4 batalionu saperów oraz Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych i Ministerstwa Spraw Wojskowych. Kwestie dotyczące relacji pomiędzy wojskiem a społeczeństwem Sandomierza możliwe były do przedstawienia w oparciu o akta zespołu Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach 1918-1939 oraz zespołu Akt Miasta Sandomierza, które znajdują się w zasobach Archiwum Państwowego w Kielcach i jego Oddziału w Sandomierzu.





Istotnym elementem podstawy źródłowej niniejszych rozważań okazała się prasa, odgrywająca wówczas, gdy nie pozwalały na to inne źródła, zasadniczą rolę przy analizie niektórych kwestii zawodowych i społecznych, dotyczących garnizonu i jego roli w życiu codziennym ludności miasta. Podstawowym czasopismem, które wykorzystał autor był dwutygodnik „Ziemia Sandomierska”. Wykorzystane zostały również akta normatywne dotyczące ustawodawstwa wojskowego, regulaminy, instrukcje, wytyczne, a także wykazy oficerów. Wykorzystany w pracy materiał źródłowy, często o charakterze fragmentarycznym, przedstawia więc różną wartość dokumentacyjną. Przeprowadzona krytyka źródeł nie zawsze mogła być całościowa z powodu braku materiału odmiennej proweniencji.

Nie wszystkie przedstawione w niniejszej pracy zagadnienia udało się omówić i wyjaśnić w sposób wyczerpujący. Wiele podniesionych kwestii, w szczególności dotyczących roli garnizonu w życiu gospodarczym miasta czy też działalności poszczególnych oficerów na rzecz środowiska lokalnego wymaga dalszych badań.

Mimo to autor ma nadzieję, że opracowane zagadnienia przynajmniej w pewnym stopniu wzbogacą dotychczasowy stan wiedzy o działalności garnizonu sandomierskiego w okresie międzywojennym.

10 Rozdział I. Utworzenie garnizonu Wojska Polskiego i jego funkcjonowanie w latach 1918-1921 Na początku listopada 1918 r. w Sandomierzu stacjonowały wojska austriackie w liczbie około 1000 żołnierzy: Komenda Powiatu, 11 zapasowy batalion pionierów, batalion etapowy nr 254 Landsturmu (Obrony Krajowej) w składzie 15 oficerów oraz 300 podoficerów i szeregowych, kompanie żniwne oraz tabory 7. Komenda Obwodu nr 6 Sandomierz Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) 27 października 1918 r. zwołała zjazd członków POW, legionistów i byłych wojskowych z terenu powiatu sandomierskiego, podczas którego m.in. opracowano odezwę do mieszkańców mówiącą o konieczności odzyskania niepodległości oraz wezwano do wstępowania pod rozkazy Józefa Piłsudskiego w szeregi przyszłej armii polskiej.

W nocy z 2 na 3 listopada członkowie POW (ok. 150 osób) przystąpili do rozbrojenia żołnierzy i żandarmów austriackich. 3 listopada po spotkaniu przedstawicieli nowo powstającej polskiej administracji i wojskowych z austriackim komendantem powiatu płk Schallerem, nastąpiło złożenie broni przez Austriaków 8. Następnego dnia, komendant miasta por. dr Jan Kański zawiadomił mieszkańców rozkazem dziennym nr 1 o ostatecznym przejęciu 7 T. Kozłowski, Zarys historii wojennej 4 pułku saperów, Warszawa 1932, s. 3.

8 J. Woyno, Z dziejów sandomierskiego Obwodu Polskiej Organizacji Wojskowej (1915-1918), „Zeszyty Sandomierskie”, 2000, nr 12, s. 36; W. Czajka, Listopad 1918 - przejęcie władzy z rąk okupantów, [w:] Dzieje Sandomierza, praca zbiorowa pod red. H. Samsonowicza, t. IV 1918-1939, red. W. Czajka, Warszawa 1994, s. 11.

11 władzy przez Polaków. Utworzone zostało Polskie Dowództwo Placu w Sandomierzu. Zastępcami por. Kańskiego zostali ppor. Orski i ppor. Ożarowski, szefem adiutantury ppor. F. Jabłoński, żandarmerii - kpt. F. Jabłoński, intendentury - kpt. Osmoła, zbrojowni

- Wyrzykowski, prowiantury - por. Buras i por. Preziner, lekarzami

- dr Stanisław Krawczyński i Czerny. Kasynem kierował por. Olszewski. Dowódcą 1 kompanii został por. Barchanowski, 2 kompanii - por. Gołębiowski. W składzie tymczasowej komendy uzupełniającej i komisji poborowej znaleźli się: ppor. Czerny, kpt. Markowski, Derejski, dr Krawczyński i starszy komisarz Dunin-Brzeziński 9.

Po ukształtowaniu się terytorialnych władz wojskowych w odrodzonej Polsce, Sandomierz znalazł się na terenie Okręgu Wojskowego IV Radom, który podlegał Dowódcy Okręgu Generalnego Nr III Kielce 10.

Pierwszymi jednostkami tworzonego Wojska Polskiego w Sandomierzu były: Rejonowy Magazyn Broni, szwadron taborów, kompania pontonowa i tzw. kompania sandomierska. Rejonowy Magazyn Broni będący jednostką służby uzbrojenia podlegał Centralnemu Magazynowi Broni w Kielcach. W sierpniu 1919 r. został przeniesiony do Kielc i wcielony do Centralnego Magazynu Broni.

Szwadron taborów do maja 1919 r. znajdował się wraz z ośmioma innymi szwadronami w składzie 3 dywizjonu taborów w Kielcach, a następnie został rozformowany11.

W styczniu 1919 r. w Sandomierzu utworzono kompanię pontonową dowodzoną przez por. Stanisława Repę. Wkrótce na jej bazie 9 Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie (dalej: CAW), Komenda Garnizonu Sandomierz, sygn. I. 372.48.1; Jednodniówka 4 Pułku Saperów, Sandomierz 1925, s. 10.

10 Okręg Wojskowy Nr IV Radom obejmował obszar powiatów radomskiego, kozienickiego, opatowskiego, sandomierskiego i iłżeckiego. Okręgiem dowodzili: płk Leon Bilewicz, mjr Bolesław Popowicz, ppłk Gustaw Truskolaski.

7 lipca 1919 r. okręg został zlikwidowany.

11 W. Jarno, Okręg Generalny Wojska Polskiego Nr III Kielce w latach 1918Łódź 2003, s. 63-64, 71.

12 oraz licznie napływających ochotników, utworzono dwie kompanie mostowe. Pierwsza z nich, pod dowództwem ppor. Stanisława Rożeckiego wyruszyła w maju na front, natomiast druga, dowodzona przez por. Kozubskiego - w lipcu. Obie kompanie mostowe weszły w skład 3 batalionu saperów, utworzonego w Jędrzejowie. Z pozostałej w garnizonie sandomierskim kompanii rekruckiej utworzono dwie kolejne kompanie, z których 28 czerwca zorganizowano batalion mostowy saperów. Jego pierwszym dowódcą został ppłk Józef Zaniewski. Z dniem 1 sierpnia batalion mostowy przeszedł do garnizonu Modlin 12.

Z ochotników - członków POW zorganizowano w listopadzie i grudniu 1918 r. tzw. kompanię sandomierską pod dowództwem por. Tadeusza Kaliszczaka, która weszła w skład utworzonego w Radomiu 24 pułku piechoty13. Kompania ta w składzie tzw.

Kombinowanego Batalionu Radomskiego 28 grudnia 1918 r. wyruszyła na front pod Lwów.

19 lutego 1919 r. rozpoczęto tworzenie na terenie Okręgu Generalnego Kielce 11 pułku ułanów. Początkowo na miejsce formowania tej jednostki wyznaczono Sandomierz. Jednak kilkanaście dni później zmieniono decyzję i rozpoczęto organizowanie pułku w Pińczowie. Natomiast w Sandomierzu na przełomie marca i kwietnia zorganizowano szwadron zapasowy 11 pułku ułanów, który stacjonował do końca maja. Zadaniem szwadronu było gromadzenie i przygotowywanie uzupełnień osobowych i materiałowych dla pułku, szkolenie rekrutów i ujeżdżanie koni. Szwadron zapasowy składał się z kadry szwadronu, oddziałów: rekrutów, karabinów maszynowych, technicznego, rekonwalescentów, ujeżdżania koni, magazynowego oraz ze szwadronu marszowego. Zgodnie z etatem w jego składzie służyło 11 oficerów, 126 szeregowych oraz znajdowało się 106 koni wierzchowych i 10 zaprzęgowych, 12 P. Zarzycki, Batalion Mostowy, Pruszków 1996, s. 3-4; T. Kozłowski, Zarys historii…, s. 7; Z. Cutter, Saperzy II Rzeczypospolitej, Kraków-WarszawaWrocław 2005, s. 27;

13 T. Kozłowski, Zarys historii…, s. 7; J. Pałac, Zarys historii wojennej 24 Pułku Piechoty, Warszawa 1930, s. 5;

13 a także 5 wozów. Szwadron zapasowy 11 pułku ułanów przeniesiono do Mińska Mazowieckiego14.

Od wiosny 1919 r. w Sandomierzu stacjonowała kompania zapasowa 3 batalionu saperów, której dowódcą był kpt. Emanuel Homolacs. Wcielono do niej pozostałych żołnierzy batalionu mostowego, którzy nie wyjechali do Modlina. Natomiast w lutym 1920 r.



Pages:   || 2 | 3 |


Similar works:

«An Analysis and Comparison of Fermân and Berât in Ottoman Diplomatics Dr. Nejdet Gök, Lecturer Address: Bilkent University, Department of History, 06533, Ankara, Turkey. Telephone: +90 312 290 2098 Fax: +90 312 290 2820 email: ngok @bilkent.edu.tr Kürş ad U. Akp ı nar, Ph.D. Candidate Address: Bilkent University, Department of History, 06533, Ankara, Turkey. Telephone: +90 312 290 3259 Fax: +90 312 290 2820 email: akpinar@bilkent.edu.tr 1 An Analysis and Comparison of Berât and Fermân...»

«Centre d’Éducation Motrice Tél. : 0262 90 87 60 – Fax : 0262 90 87 58 – E-mail : direction.cem@asfa.re B.P. 840 – 97476 Saint-Denis Cedex EDITO La lettre de bienvenue du Directeur : « Chaque jeune a une histoire qui s’inscrit principalement dans son environnement familial. L’entrée du jeune au CEM vient souvent rompre un équilibre antérieur, parfois fragile. Le jeune et ses parents vont devoir modifier leurs habitudes, leurs perceptions, rencontrer tous ces Professionnels qui...»

«1 CURRICULUM VITAE BRIAN A. GLASER 1. ACADEMIC HISTORY Name: Brian A. Glaser Address: Department of Counseling and Human Development Services The University of Georgia 402 Aderhold Hall Athens, GA 30602 Phone: (706) 542-4117 FAX: (706) 542-4130 e-mail: bglaser@uga.edu Present Rank: Professor Proportion Time Assignments: July 1, 2011 to June 30, 2014 0.469 Instruction 0.281 Research July 1, 2010 to June 30, 2011 0.375 Instruction 0.275 Research July 1, 2007 to June 30, 2010 0.450 Instruction...»

«Archived thesis/research paper/faculty publication from the University of North Carolina at Asheville’s NC DOCKS Institutional Repository: http://libres.uncg.edu/ir/unca/ University of North Carolina Asheville “In the Grip of Slavery: The Rise of a Slave Society Surrounding the Establishment of Stock Stands along the Buncombe Turnpike, 1790 to 1855.” By Katherine Calhoun Cutshall A Senior Thesis Submitted the Faculty of the Department of History In Candidacy for the Degree of Bachelor of...»

«[First Draft Only] [Suggestions from the participants yet to be incorporated] Sub Theme 1 WEATHER AND CLIMATE AROUND YOU 1 [FIRST DRAFT ONLY] SUB THEME 1 UNDERSTANDING WEATHER AROUND YOU: OBSERVING, MEASURING, UNDERSTANDING AND PREDICTING IT Background. Weather is ubiquitous. You cannot ignore it. We live “inside”. We may feel it. We complain against it. But we often take it for granted and not care about it. This could be dangerous. We need to understand the weather, measure its parameters...»

«I want to Move on but Feel Stuck in the Mormon Church Recovery Board  : RfM Recovery from Mormonism (RfM) discussion forum.  Posted by: MyShe lfBro ke ( ) I want to move on but feel stuck. Date: July 01, 2016 10:46AM Sorry this is a little bit of a rant, I don't have a lot of time to think out what I want to write :). So after discovering the church to be a total and utter fraud a little over a month ago, it is my personality to just move on. However, I feel a weird feeling of being stuck in...»

«Histos  () – ON THE TRANSLATION OF POLYBIUS ..* Abstract: This paper deals with the meaning of the words πάντες ὡς ἔπος εἰπεῖν ἀρχῇ καὶ τέλει κέχρηνται τούτῳ in the proem to Polybius’ Histories (..). Unlike previous translations, the reading should be: ‘all of them [sc. the previous historians], from beginning to end, so to speak, made use of it [sc. praised history]’. In particular,...»

«My Life with Yersinia Mikael Skurnik University of Helsinki, Haartman Institute, Department of Bacteriology and Immunology, mikael.skurnik@helsinki.fi Abstract This review is based on the opening lecture I was honored to give during the 9th International Symposium on Yersinia in Lexington, Kentucky in October 2006. I present some topics that have been close to my interest during the past 25 years with some historical anecdotes. For example, how detection of intervening sequences in Y....»

«Oral Tradition, 15/1 (2000): 3-25 The “Trick” of Narratives: History, Memory, and Performance in Toni Morrison’s Pa ra d i se Chiji Akoma History was someone you touched, you know, on Sunday mornings or in the barbershop. It«s all around you. It«s in the music, it«s in the way you talk, it’s in the way you cry, it’s in the way you make love. Because you are denied your official history you are forced to excavate your real history even though you can never say that’s what you are...»

«The Dawn of the Stupid Network By David S. Isenberg Originally published as the cover story of ACM Networker 2.1, February/March 1998, pp. 24-31. Permission to make digital or hard copies of all or part of this work for personal or classroom use is granted without fee provided that copies are not distributed for profit or commercial advantage and that copies bear this notice and the full citation on the first page. To copy otherwise, to republish, to post on servers or to redistribute to lists...»

«Vlad Tepes “Objects in history may be closer than they appear” – Eeyore for Vlad Western Complicity in the Rape of Boys in the Islamic World. Posted on August 12, 2011 by 1nilk2rulethem Recently and with much regret, the Australian Islamist Monitor ceased publishing. The excellent writers at the Islam Monitor have not all hung up their keyboards, however, and Circe has written an incisive report on the rarely discussed position of boys in islamic societies. Western complicity in the Rape...»

«The death of trooper Alexander Aberline The death of trooper Alexander Aberline, F Squadron, NSW Imperial Bushmen at Lichtenburg 2 October 1900. John Bottomley Department of History North West University Abstract: Much of the history of the Anglo-Boer War is dour and brutal, as is to be expected of a three year struggle which many believed was genocidal in purpose. This war saw so many nationalities fighting against each other, and was at the same time a civil war involving Afrikaner against...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.dissertation.xlibx.info - Dissertations, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.