WWW.DISSERTATION.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Dissertations, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 |

«Marek Tarnawski, Bogusław Michalec PROGNOZA BEZPOŚREDNIEGO ZAGROŻENIA PODTOPIENIEM TERENÓW MIEJSCOWOŚCI GROMIEC I SZYJKI W WYNIKU ODDZIAŁYWANIA ...»

-- [ Page 1 ] --

Prognoza bezpośredniego zagrożenia…

INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH

INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS

Nr 8/2008, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 5–16

Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi

Marek Tarnawski, Bogusław Michalec

PROGNOZA BEZPOŚREDNIEGO ZAGROŻENIA

PODTOPIENIEM TERENÓW MIEJSCOWOŚCI

GROMIEC I SZYJKI W WYNIKU ODDZIAŁYWANIA

SPIĘTRZENIA RZEKI WISŁY STOPNIEM WODNYM

DWORY ____________

THE FORECAST OF THE DIRECT SOPPY THREAT

OF THE TERRAINS OF LOCALITY GROMIEC

AND SZYJKI IN THE RESULT OF THE INFLUENCE

OF DAMMING UP THE RIVER VISTULA

OF THE DWORY WATER BARRAGE

Streszczenie Zabudowa kaskadowa stopniami wodnymi odcinka Górnej Wisły przyczy- niła się do zmiany stosunków wodnych w dolinie rzeki. Posiadany materiał obser- wacyjny, dotyczący rozpoznania warunków hydrogeologicznych na obszarze od- działywania Stopnia Wodnego Dwory, pozwolił na przeprowadzenie analizy położenia wód gruntowych. Wykorzystując pomiary wykonane w studniach gospodarczych w okresie przed spiętrzeniem wody w Wiśle opracowano związki zależnościowe pomiędzy położeniem zwierciadła wody gruntowej i wody w Wi- śle. Umożliwiły one określenie poziomu zwierciadła wody na analizowanym obszarze w warunkach spiętrzenia wody w Wiśle do rzędnej 225,50 m n.p.m., opracowanie map hydroizohips oraz określenie zakresu oddziaływania spiętrzenia poprzez wyznaczenie stref bezpośredniego zagrożenia podtopieniem terenów zlo- kalizowanych w okolicach miejscowości Gromiec i Szyjki. Stwierdzono wystą- pienie obszarów podtopionych, o głębokości zalegania zwierciadła wody grunto- wej do 0,8 m, częściowo podtopionych, o głębokość zalegania zwierciadła wody gruntowej od 0,8 od 1,6 m oraz obszarów neutralnych.

Słowa kluczowe: stopień wodny, hydroizohipsy, sieć hydrogeologiczna, tereny podtopione 5 Marek Tarnawski, Bogusław Michalec Summary Buildings the cascade of water barrages of the section of the Upper Vistula contributed to the change of water relations in the valley of the river. Possessed observational material, relating to the recognitions of hydrogeological conditions on the area of the influence of the Dwory Water Barrage, allowed to conduct the analysis of the position of land waters. Using results of measurements executed in wells in the period before damming up water in the river Vistula relationships of the mirror of the ground water and water in the river Vistula were worked out.

They made possible the qualification of the water level on the analysed area in the conditions swell the water in the river Vistula to the ordinate 225,50 m a.s.l., the elaboration of maps hydro-isohips and the qualification of the influence range of damming up through delimitation of the zones of the direct threat of soppy terrains situated in the environs of the locality Gromiec and Szyjki. The pronouncement of soppy areas was affirmed, about depth of covering the mirror of ground water to 0,8 m, partly soppy areas, about depth of covering the mirror of ground water from 0,8 from 1,6 m and neutral areas.

Key words: water barrage, hydro-isohipsy, hydrogeological net, soppy terrains

–  –  –

Uaktywniony po II wojnie światowej „Program Wisła”, rozwiązujący kompleksowo ważkie problemy związane z rzeką, miał przynieść liczne korzyści, sprowadzające się do: złagodzenia amplitudy stanów wody i wyrównania przepływów w skali rocznej, poprawienia warunków żeglugowych, wzrostu produkcji energii elektrycznej, poprawienia warunków mikroklimatycznych, zretencjonowania wody dla celów bytowych, przemysłowych i rolnictwa, wykonania dodatkowych połączeń komunikacyjnych koronami obiektów hydrotechnicznych. Plan nie obejmował tylko zadań technicznych, ale również ukierunkowywał rozwój społeczno-przemysłowy obszarów nadwiślańskich, jak również szczególnie podkreślał ochronę środowiska całego dorzecza Wisły poprzez zabudowę niektórych dopływów oraz budowę licznych oczyszczalni ścieków. Na odcinku Górnej Wisły zrealizowano sześciostopniową zabudowę kaskadową, umożliwiającą żeglugę szlakiem żeglugowym, o klasie od II do IV, na odcinku od ujścia rzeki Przemszy do Krakowa (rys. 1).

Regulacja koryta, mająca na celu stworzenie drogi wodnej, wymagała zmiany kształtu i głębokości koryta, którą uzyskano, spiętrzając wodę stopniami.

Piętrzenie może przyczynić się także do znacznego podniesienia stanów wód gruntowych w obszarze oddziaływania, zmieniając stosunki wodne, warunki użytkowania rolniczego, a często przyczyniając się do podtopienia terenów zurbanizowanych. Intensywna zabudowa hydrotechniczna koryta rzeki Wisły powyżej Krakowa mogła przyczynić się znacznym stopniu do zmiany stosunków wodnych w obszarze doliny.

–  –  –

Celem niniejszej pracy jest określenie położenia zwierciadła wód gruntowych przed spiętrzeniem na przykładzie Stopnia Wodnego Dwory. W opracowanej prognozie określenia zmiany położenia zwierciadła wód gruntowych w wyniku spiętrzenia rzeki Wisły do rzędnej N.P.P., wynoszącej 225,50 m n.p.m.





Wyznaczono również obszary bezpośredniego zagrożenia podtopieniem terenów w okolicy miejscowości Gromiec.

Wśród istniejących i stosowanych metod ustalenia wpływu spiętrzenia wód na tereny przyległe najczęściej znajdują zastosowanie dwie metody: hydrologiczna i hydrauliczna. Metoda hydrauliczna wymaga bardzo dokładnego rozeznania hydrogeologicznego analizowanego terenu, dokonania schematyzacji obszaru filtracji i określenia zależności zmiany w czasie i przestrzeni położenia zwierciadła wód gruntowych, a pomiary spełniają funkcję kontrolną [Kordas 1966]. Metoda hydrologiczna oparta jest na wynikach równoczesnych obserwacji stanów zwierciadła wody w rzece oraz wody gruntowej w otworach obserwacyjnych, tj. studniach gospodarczych i piezometrach, zlokalizowanych na przyległym obszarze. Po uzyskaniu jednorodnych ciągów danych poszukuje się między nimi regresji. Jak podaje Bednarczyk i Chodacki [1994] główną zaletą tej metody jest uwzględnianie w pomiarach wpływu naturalnych czynników hydrologiczno-meteorologicznych na zmienność stanów wód gruntowych.

CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I OBSZARU ODDZIAŁYWANIA

Stopień Dwory zlokalizowany w 4+940 km rzeki Wisły został oddany do eksploatacji w grudniu 2001 roku. Każde z dwóch przęseł jazu, o świetle 27,5 m, wyposażone jest w zamknęcia typu sektorowego, powodujące powstanie spadu o wysokości 4,5 m. Na prawym brzegu wybudowana została mała elektrownia wodna o mocy 0,7 MW. Kompleks hydrotechniczny węzła Dwory stanowi również wielkogabarytowa śluza o szerokości 12 m i długości 190 m wraz

7Marek Tarnawski, Bogusław Michalec

z awanportem górnym i dolnym. Śluza usytuowana jest w km 4+016 rzeki Wisły, stanowiącym początek kanału żeglugowego o długości 7,8 km. Do Wisły powyżej Stopnia Dwory wpływa prawobrzeżny dopływ – rzeka Soła, a poprzez system śluz wałowych odprowadzone są w obszar międzywala wody 3 małych potoków.

Obszar oddziaływania piętrzenia stopnia Dwory to teren doliny Wisły na

obszarze Niziny Nadwiślańskiej w obrębie Kotliny Oświęcimskiej. W morfologicznej budowie doliny Wisły wyraźnie zaznaczają się cztery poziomy tarasowe:

taras zalewowy, będący pasem o szerokości około 200 m wzdłuż koryta, znajdujący się na ogół w obrębie wałów przeciwpowodziowych; taras średni wznoszący się ok. 10,0 m nad średni poziom wody w Wiśle; taras nadzalewowy tworzący na obu brzegach rzeki szeroką na kilku kilometrów, rozległą równinę, porozcinaną licznymi krawędziami erozyjnymi oraz starorzeczami; taras wysoki wznoszący się około 20,0 m nad zwierciadło wody w Wiśle.

W budowie geologicznej i hydrogeologicznej stwierdzono występowanie utworów trzeciorzędowych i czwartorzędowych. Utwory trzeciorzędowe wykształcone w postaci grubej warstwy iłów lub iłów pylastych z częstymi wkładkami i przewarstwieniami pyłów piaszczystych lub rzadziej piasków pylastych i drobnych. Strop utworów trzeciorzędowych jest nachylony w kierunku wschodnim (zgodnie z biegiem Wisły) [Książkiewicz i in. 1965]. W przewarstwieniach, wkładkach i soczewkach piasku, piasku pylastego wśród nieprzepuszczalnych iłów mioceńskich znajdują się wody trzeciorzędowego poziom wodonośnego. W dużej mierze są to wody pod ciśnieniem. Istnieje przypuszczenie, że lokalnie stropowe warstewki piaszczyste mogą posiadać hydrauliczny kontakt z czwartorzędowym poziomem wodonośnym [Program... 1988].

Utwory czwartorzędowe reprezentowane są przez pyły, pyły piaszczyste, piaski pylaste oraz piaski tzw. wysokiego zasypania. Zalegają one bezpośrednio pod powierzchnią terenu, tworząc zwartą pokrywę o miąższości 5÷16 m. Poniżej zalega warstwa żwirków i pospółek z otoczakami o miąższości kilku metrów, częściowo lub całkowicie zawodnionych. Utwory te, w spągowej warstwie przykryte nieciągłą warstwą piasków grubych i średnich są utworami plejstoceńskimi, tworzą czwartorzędowy poziom wodonośny. Poziom ten zasilany jest przez infiltrację wód opadowych [Sprawozdanie… 1990]. Oddziaływanie Wisły na wody podziemne ma charakter drenujący. Warstwa wodonośna o miąższości 4,0÷9,0 m pokryta jest nieciągłą pokrywą gruntów holoceńskich, zbudowanych z glin, pyłów, namułów i piasków pylastych. Miąższość nadkładu holoceńskiego waha się przeciętnie 1,0÷5,5 m. Jak wynika z badań przeprowadzonych przez Przedsiębiorstwo Geologiczne Budownictwa Wodnego „Hydrogeo” w Krakowie [Program… 1988], wartości współczynników filtracji poszczególnych warstw warstwy nadkładu, mieszczące się w przedziale od 3,4 · 10-10 do 6,1 · 10-7 m·s-1, są co najmniej 1000 razy mniejsze od współczynnika filtracji warstwy wodonośnej. Może to powodować napięty charakter zwierciadła wody gruntowej w miejscach, gdzie miąższość nieprzepuszczalnego nadkładu jest znaczna.

8 Prognoza bezpośredniego zagrożenia… Badania hydrogeologiczne na obszarze projektowanych stopni wodnych Dwory i Smolice, obejmujące oba brzegi rzeki Wisły, wykonywane były przez różnych wykonawców, w nieciągłych okresach kilkuletnich i różną liczbą punktów w sieci obserwacyjne. W pierwszych latach obserwacji stanów wód podziemnych liczba punktów wynosiła odpowiednia: 111 w 1963 roku, 267 w latach 1964–1965. Następnie pomiary zwierciadła wody gruntowej zostały zaprzestane, wznowienie obserwacji nastąpiło w roku 1986, jednakże sieć obserwacyjną stanowiły tylko 41 punkty zlokalizowane w czterech przekrojach prostopadłych do doliny Wisły. Pod koniec 1986 roku ponownie przerwano prowadzenie obserwacji [Dokumentacja… 1990].

W roku 1988 Przedsiębiorstwo Geologiczne Budownictwa Wodnego „Hydrogeo” w Krakowie opracowało „Program obserwacji hydrologicznych w rejonie stopni wodnych „Smolice i Dwory na rzece Wiśle” [Program … 1988], obejmujący wytypowanie do obserwacji studni gospodarczych, zaprojektowanie piezometrów jako punktów uzupełniających sieć obserwacyjną.

Punkty obserwacyjne zlokalizowane były głównie w jedenastu przekrojach i stanowiło je jedynie 219 studni gospodarczych. Pomimo zaleceń PGBW „Hydrogeo” inwestor nie wykonał piezometrów z powodu braku środków finansowych. Do 2001 roku, tj. roku oddania Stopnia Dwory do eksploatacji, obserwacje były prowadzone w różnych okresach, w tych wytypowanych studniach, których liczba ulegała jednak zmianom wynikającym z warunków eksploatacji studni, spowodowanych na przykład brakiem dostępu czy też zamontowaniem hydroforu.

METODYKA

Ze względu na posiadany materiał obserwacyjny określenie głębokości zalegania wód gruntowych i prognozę oddziaływania Stopnia Wodnego Dwory na tereny przyległe wykonano metodą hydrologiczną.

Przyjęta metodyka opracowania obejmowała:

− rozeznanie warunków hydrogeologicznych i meteorologicznych, − analizę danych archiwalnych i inwentaryzację istniejącego przed spiętrzeniem położenia wód gruntowych na obszarze spodziewanego oddziaływania, − zestawienie stanów wody w Wiśle – wodowskaz Smolice i transponowanie stanów do przekroju projektowanego stopnia Dwory, − określenie położenia wody gruntowej po spiętrzeniu na podstawie ustalonych zależności regresyjnych i wykreślenie hydroizohips, − ustalenie obszarów zagrożonych podtopieniem.

–  –  –

Analizą wysokości opadów objęto okres pomiarów wód gruntowych przed spiętrzeniem, w którym roczne sumy opadów wynoszą odpowiednio 464,4 mm w 1989 roku, 644,1 mm w 1990 roku i 691,6 mm w 1991 roku. Okres ten należy uznać za lata suche o sumie opadów w poszczególnych latach mniejszych od sumy średnich rocznych opadów z wielolecia 703,4 mm. Wyjątkowo niskie opady wystąpiły w 1989 roku i znajduje to odzwierciedlenie w stanach wód gruntowych.

Okres obserwacji przed spiętrzeniem wody w rzece Wiśle Stopniem Wodnym Dwory charakteryzował się nie wysokim poziomem zwierciadła wody gruntowej oraz stosunkowo nieznacznymi wahaniami lustra wody. Wahania zwierciadła wody w studniach na lewym brzegu wWisły miały znaczną amplitudę i mieściły się w zakresie 100÷150 cm. Głębokość zalegania zwierciadła wody gruntowej na badanym obszarze wsi Gromiec i Szyjki kształtowała się w przedziale od 1,5 m do 4,5 m poniżej terenu. W wynikach pomiarów w wielu studniach można było zauważyć nagły spadek położenia zwierciadła wody, co można tłumaczyć wypompowaniem wody dla celów związanych z ich użytkowaniem przez właścicieli, np. dla celów budowlanych lub rolniczych. Wyniki pomiarów z tych studni zostały wyłączone z dalszej analizy.



Pages:   || 2 |


Similar works:

«International Journal of Research in Applied, Natural and Social Sciences (IJRANSS) Vol. 1, Issue 1, June 2013, 19-24 © Impact Journals ECOLOGY AND CONSERVATION STATUS OF THE WEST AFRICAN MANATEE (TRICHECHUS SENEGALENSIS) IN ENIONG CREEK, SOUTH NIGERIA OGOGO A. U1, ENIANG E. A2, NCHOR A. A3 & NKAMENYIN O. O4 1,3 Department of Forestry & Wildlife Resources Management, University of Calabar, Calabar, Cross River State, Nigeria 2,4 Department of Forestry and Wildlife, University of Uyo, Uyo, Akwa...»

«Christensen, V. and D. Pauly. 1992. ECOPATH II a software for balancing steadystate ecosystem models and calculating network characteristics. Ecological Modelling 61: 169-185. 169 Ecological Modelling, 61 (1992) 169-185 Elsevier Science Publishers B.V., Amsterdam ECOPATH II a software for balancing steady-state ecosystem models and calculating network characteristics * V. Christensen and D. Pauly International Center for Living Aquatic Resources Management (ICLARM), MC P.O. Box 1501, Makati,...»

«2 Globalisation and sustainable development: a political ecology strategy to realize ecological justice John Byrne*, Leigh Glover and Hugo F. Alrøe Introduction Organic farming and the challenge of sustainability Political ecology as one approach to globalisation and sustainable development.53 Growth without borders Growth within limits Growth and ecological injustice Commons as the basis of ecological justice Defining commons in the contemporary era State and corporate solutions to commons...»

«THE COMPARATIVE CLAW MORPHOLOGY, PHYLOGENY, AND BEHAVIOR OF FIDDLER CRABS (GENUS UCA) A Dissertation Presented by Michael Samuel Rosenberg to The Graduate School in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy in Ecology and Evolution State University of New York at Stony Brook May 2000 State University of New York at Stony Brook The Graduate School Michael Samuel Rosenberg We, the dissertation committee for the above candidate for the Doctor of Philosophy...»

«SPATIAL ECOLOGY OF ADULT SPOTTED SEATROUT, CYNOSCION NEBULOSUS, IN LOUISIANA COASTAL WATERS A Dissertation Submitted to the Graduate Faculty of the Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in The Department of Oceanography and Coastal Sciences by Jody Lynn Callihan B.S., University of Miami, 2002 M.S., University of Maryland, 2005 December 2011 © Copyright 2011 Jody Lynn Callihan All...»

«The Ecological Impacts of Homestead Settlements in the Negev: Final Report Daniel Orenstein, Elli Groner, Omrat Lihod, Wamuyu L. Muithui, Eitan Krukowski, Ofer Arnon, Alon Tal The Blaustein Institutes for Desert Research, Ben Gurion University of the Negev The Faculty of Architecture and Town Planning, The Technion, Israel Institute of Technology Submitted to: The Israel Ministry of Environmental Protection, Jerusalem November, 2009 2 Acknowledgements: The authors would like to thank the...»

«The Sport Psychologist, 2012, 26, 375-389 © 2012 Human Kinetics, Inc. Psychological Preparation of Goalkeepers for the 11-m Penalty Kick in Soccer—A Review Ronnie Lidor, Gal Ziv, and Tamar Gershon In this article we reviewed a series of studies (n = 18) on psychological preparation of the goalkeeper (GK) for the 11-m penalty kick in soccer. The main findings of this review were that deception strategies (e.g., standing slightly off-center) can increase the chances of the kick being directed...»

«SHAUNA B. BURNSILVER School of Human Evolution and Social Change Telephone: 480.965.8573 Mathews Center 211c Fax: 480.965.7671 Arizona State University, 85287-2042 Email: Shauna.BurnSilver@asu.edu EDUCATION Colorado State University, Fort Collins, CO Human Ecology Ph.D. 2007 Colorado State University, Fort Collins, CO Resource Interpretation M.S. 1997 Scripps College, Claremont CA International Relations B.A. 1987 ACADEMIC APPOINTMENTS Assistant Professor, 2011present School of Human Evolution...»

«Global Ecology Institute Report of Kenya visit Goal of the visit Review of Watershed Management Plan of the Muvitha Kathemboni watershed Table of content Summary Places and issues assessed during the Kitui visit Sustainable Water Management as the basis for rural and urban plannin Description of ecological and hydrological situation of the watershed Landscape restoration Recommendations Proposal for long term engagement, models and regenerative water management Education programs for...»

«SONIC WARFARE Technologies of Lived Abstraction Brian Massumi and Erin Manning, editors Relationscapes: Movement, Art, Philosophy, Erin Manning,  Without Criteria: Kant, Whitehead, Deleuze, and Aesthetics, Steven Shaviro,  Sonic Warfare: Sound, Affect, and the Ecology of Fear, Steve Goodman,  SONIC WARFARE Sound, Affect, and the Ecology of Fear Steve Goodman The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England ©  Massachusetts Institute of...»

«41 Ecological restoration of land with particular reference to the mining of metals and industrial minerals: A review of theory and practice J.A. Cooke and M.S. Johnson Abstract: Mining causes the destruction of natural ecosystems through removal of soil and vegetation and burial beneath waste disposal sites. The restoration of mined land in practice can largely be considered as ecosystem reconstruction — the reestablishment of the capability of the land to capture and retain fundamental...»

«Marla del Pilar Pérez-Lugo Calle Alhambra #109 Mayagüez, PR 00682 Tel. (787) 806-8584 / e-mail: marla.perez2@upr.edu EDUCATION 2003 Ph.D. in Environmental Sociology from Rutgers, The State University of New Jersey. Dissertation: Vulnerability to Natural Disasters and the Mass Media 2001 Graduate Certificate in Human Dimensions of Environmental Change from the Department of Human Ecology at Rutgers, The State University of New Jersey 2000 Master’s Degree in Sociology from Rutgers, the State...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.dissertation.xlibx.info - Dissertations, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.