WWW.DISSERTATION.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Dissertations, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 |

«Nikola Milenković Ishrana kukuvije (Tyto alba, Scopoli 1769) okoline Smedereva DIPLOMSKI RAD Novi Sad, 2010. 1. UVOD Pod pojmom “gvalica” ...»

-- [ Page 1 ] --

Milenković N. (2010): Ishrana kukuvije (Tyto alba, Scopoli 1769) okoline

Smedereva. Diplomski rad. Prirodno-matematički fakultet,

Univerzitet u Novom Sadu, Novi Sad.

UNIVERZITET U NOVOM SADU

PRIRODNO-MATEMATIČKI FAKULTET

DEPARTMAN ZA BIOLOGIJU I EKOLOGIJU

Nikola Milenković

Ishrana kukuvije (Tyto alba, Scopoli 1769) okoline Smedereva

DIPLOMSKI RAD

Novi Sad, 2010.

1. UVOD Pod pojmom “gvalica” podrazumeva se kompaktna masa nesvarenih delova hrane, koje neke vrste ptica izbacuju u spoljašnju sredinu. Postoje razlike u samoj strukturi gvalica između redova Falconiformes i Strigiformes. Razlika je u tome što dnevne grabljivice (Falconiformes) imaju niži pH vrednost želudačnih sokova (oko 1,5) od sova (Strigiformes) čija pH vrednost iznosi oko 2.3. Niža pH vrednost podrazumeva kiseliju sredinu, što povlači za sobom da je sam sadržaj gvalice siromašniji kostima sisara ili hitinskim delovima insekata usled većeg stepena digestije. Osim toga, dnevne grabljivice kidaju plen i više lome kosti, dok ih sove gutaju u celosti.

Sam sadržaj gvalica ptica može da bude jako raznovrstan i zavisi od njene ishrane.

Gvalice mogu da sadrže hitin insekata, nesvarene delove kao što su kosti, krzno, perje, kandže, zubi, lobanje.

Izbacivanjem gvalica, uklanjaju se nesvareni delovi plena iz proventrikulusa ili žlezdanog želuca. Gvalica se formira u roku od 6-10 sati u takozvanom bubcu ili mišićnom želucu ptice.

Izbacuje se jednom do dva puta dnevno kroz usni otvor. Izbacivanje gvalica povezano je sa dostupnošću plena. Sova može dugo zadržati gvalicu u odsustvu raspoloživog plena, a može i prethodni obrok izbaciti iako nije u potpunosti svaren (Mikkola, 1983; Andrews, 1990).

Specifičnost sova je i to da ne poseduju proventirikulus.

Ornitolozi mogu prikupljati gvalice jedne vrste tokom određenog vremena što im omogućava analizu sezonskih varijacija u ishrani ptica. Jedna od prednosti prikupljanja gvalica je u tome sto omogućava određivanje ishrane bez ubijanja i disekcije ptice (neinvazivna metoda). Gvalice se nalaze na mestu gde se ptice odmaraju ili na samom mestu gnežđenja.

Iz sadržaja gvalica, pogotovo gvalica sova, može se zaključiti o ekologiji, diverzitetu i rasprostranjenju sitnih sisara kojima se ove ptice hrane. Takođe na osnovu dimenzija, oblika, boje gvalice se u najvećem broju slučajeva može odrediti kojoj vrsti sova ona pripada (Schmidt, 1967).

Gvalice kukuvije su crne, sa karakterističnim sjajem, i gotovo ih je nemoguće pomešati sa gvalicama neke druge vrste. Kompaktne su i teško se raspadaju (Mikkola, 1983).

Slika 1. Gvalice kukuvije (Foto: Nenad Spremo) Cilj rada je da se na osnovu analize ishrane kukuvije Tyto alba na području okoline

Smedereva utvrdi sledeće:

- kvalitativan i kvantitativan sastav plena kukuvije,

- preferencija predatora prema vrsti plena,

- diverzitet sitnih sisara,

- rasprostranjenost sitnih sisara.

2. ISTRAŽIVANO PODRUČJE Grad Smederevo se nalazi na 44 stepenu i 39 minuta severne geografske širine i 20 stepeni i 57 minuta istočne geografske dužine. Teritorija opštine se nalazi na prostoru izmedju Dunava na severu, Velike Morave na istoku i šumadijskih brda na jugu i zapadu, odnosno krajnjeg severnog dela pomoravlja i severoistočnog dela šumadijskog pobrdja. Od prestonice Beograda udaljen je 46 kilometara.

Ukupna površina teritorije opštine Smederevo iznosi 481,7 km², a područje grada obuhvata 148,68 km². Teritorija opštine je izdužena pravcem istok-zapad na dužini od 33 km izmedju Malog Orašija i Velike Morave do Ljubičevskog mosta.

Maksimalna širina opštine izmedju ušća Velike Morave u Dunav kod Dobrog Dola iznosi 29 km. Dužina obale Dunava koja pripada opštini je 20 km, a dužina korita Velike Morave je 27 km.

Prosečna nadmorska visina teritorije opštine Smederevo je 120,7 m. najniža tačka u opštini je ušće Velike Morave u Dunav i iznosi 69 m, dok je najviša tačka u krajnjem zapadnom delu i iznosi 273 m izmedju reke Konjske i potoka Lipica. Visinska razlika izmedju najniže i najviše tačke iznosi 204 m. Najviše su zastupljene površine do visine od 100 m (52,4 %), a minimalno prostora iznad 200 m (7,1%). Istočni deo je niži dok je zapadni deo opštine viši. Što se klime tiče opština Smederevo pripada više stepsko-kontinentalnoj nego umerenokontinentalnoj klimi.

Kako visinska razlika izmedju najviše i najniže kote jedva prelazi 200 m, dok je klima prilično ujednačena, uticaj ova dva faktora na raznovrsnost živog sveta je nizak.

Prostranih površina pod šumom nema, mada je cela opština prošarana šumarcima, kao npr. Šalinački lug koji se nalazi na svega 10 km od centra Smedereva, a po starosti i brojnosti predstavlja jednu od najreprezentativnijih, očuvanih populacija nekadašnjih gorostasnih šuma Srbije i Balkana. Na prostoru od 19 ha skoncentrisano je više od 300 stoletnih stabala hrastova lužnjaka. Usled nebrige ovoj prirodnoj retkosti preti izumiranje.

Slika 2. Satelitski snimak područja gde je vršeno istraživanje (www.

earth.google.com)





3. RED STRIGIFORMES Sove pripadaju redu Strigiformes, koji broji 212 vrsta. Većina vrsta život provodi u osami loveći uglavnom noću sa retkim izuzecima (npr. snežna sova). Sove uglavnom love sitne sisare, insekte, ptice, žabe, ali se nekoliko vrsta specijalizovalo za lov ribe.

Rasprostranjene su u skoro svim regionima sveta, osim Antartika, većeg dela Grenlanda i nekih izolovanih ostrva.

Postojeće vrste sova su podeljene u dve familije: tipične ili obične sove koje pripadaju porodici Strigidae i kukuvije koje pripadaju porodici Tytonidae.

Sove imaju velike napred postavljene oči, uglavnom asimetrično postavljene ušne otvore, kljun koji je zakrivljen od samog korena i lice u obliku diska. Iako imaju binokularni vid, njihove velike oči su fiksirane za očnu duplju kao i kod drugih ptica, tako da ptica mora da pomera celu glavu da bi promenila vidno polje. Većina ptica uočava plen očima koje su postavljene sa strane ali su stereoskopske prirode. Sovama napred postavljene oči omogućavaju osećaj dubine, što je neophodno za lov pri lošem osvetljenju.

Sove su dalekovide ptice i nisu u stanju da vide jasno nekoliko centimetara od svoje glave. Njihov vid pod naročito lošim osvetljenjem je izuzetno dobar. Nasuprot verovanju, sove ipak ne mogu da okrenu glavu potpuno unazad, ali mogu da je okrenu za 135 stepeni u oba smera, tako da joj vidno polje obuhvata 270 stepeni.

Najmanja sova je patuljasta sova Micrathene vhitneii čija masa iznosi svega 31 gr, a visina 13,5 cm. Neke druge vrste su za nijansu veće. Za razliku od najmanjih, dve najveće sove su buljina Bubo bubo i sova ribarica Bubo blacistoni, čija veličina dostiže 60–71 cm dužine, imaju raspon krila od skoro 2 m, a prosečna masa im se kreće oko 4,5 kg.

Različite vrste se karakterišu različitim oglašavanjem, a širok spektar zvukova koje ispustaju pomaže im u pronalaženju partnera ili kao upozorenje potencionalnim uljezima.

Pored toga različito oglasavanje ovih ptica pomaže ornitolozima u lociranju i prepoznavanju vrsta. Oblik lica im omogućava da zvuk koji ispušta plen lakše stigne do njihovih ušiju. Kod mnogih vrsta ušni otvori su asimetrično postavljeni i omogućavaju lakše, efikasnije i brže lociranje plena Perje sova je uglavnom takvih boja, koje im omogućava lakše uklapanje u stanište i sredinu koju naseljavaju. Vrste koje nastanjuju otvorena staništa imaju perje jarkih boja i smatra se da im služi u signalizaciji drugim sova u uslovima slabog osvetljenja.

Jaja su obično bela i sferičnog oblika. Broj jaja po gnezdu kreće se od nekoliko do desetak u zavisnosti od vrste. Ženke polazu jaja u intervalima od jednog do tri dana, a ne sva u isto vreme. Ovo objašnjava razliku u veličini mladunaca u gnezdu. Sove ne grade sopstvena gnezda vec traže napuštena gnezda na drveću, udubljenja u stablima, podzemne jame, pećine, napuštene zgrade, kuće, štale.

Većina sova su noćne ptice. Aktivno love uglavnom pod okriljem noći, međutim postoje vrste koje love u suton, sumrak ili u zoru. Primer je mala sova Glaucidium passerinum. Nekoliko vrsta su aktivne i tokom dana, na primer ritska sova Asio flammeus.

Kod većine sova lovna strategija zavisi od iznenađenja i neupadljivosti. Ove ptice poseduju najmanje dve adaptacije koje im pomažu u postizanju neupadljivosi. Prvo, ”dosadna” obojenost njihovog perija omogućava im gotovo potpuno utapanje u okolinu. Drugo, njihova sposobnost bešumnog leta obezbeđuje im da se potpuno neprimećene približe plenu. Ipak vrste koje love ribu, za koje je tišina bez evolucione prednosti, nemaju ovu adaptaciju.

Oštar kljun i moćne kandže omogućuju sovama da ubiju plen pre nego što počnu da ga gutaju celog (osim ako nije prevelik). Naučnici proučavaju ishranu sova preko nesvarenih delova (kao sto su kosti, dlaka, hitin), koje sove izbacuju iz organizma u obliku “gvalica” (www. wikipedia.org/wiki/Srtigiformes).

3.1. Tytonidae Kukuvije – familija Tytonidae su jedna od dve porodice sova. Sove koje pripadaju porodici Tytonidae se odlikuju srednjom veličinom, velikom glavom i karakteristično srcolikim licem. Imaju duge, jake noge koje su prekrivene perjem sa snažnim kandžama. One se takođe razlikuju od Strigidae u strukturnim detaljima koji se odnose na grudnu kost i ekstremitete.

Kukuvije su široko rasprostranjena porodica sova. Odsustvuju iz severnog dela Severne Amerike, Saharne Afrike i većeg područja Azije. Nastanjuju najrazličitija staništa od pustinja do šuma, preko umerenih područja do tropa. Neke vrste, kao npr. Madagaskarska crvena sova, se jako retko viđaju i nepoznate su nauci, za razliko od nje kukuvija Tyto alba je jedna od najpoznatijih vrsta sova na svetu.

Osnovna karakteristika kukuvija je diskoliko lice u obliku srca koje je uokvireno krutim perjem koje ima ulogu da pojača izvor zvuka prilikom lova. Dalje adaptacije se odnose na perje na krilima koja omogućavaju, bešuman t.j. nečujan let. Ove adaptacije im obezbeđuju da sluhom i vidom lociraju plen a zatim nečujnim letom taj plen ulove. Perje na leđnoj strani ovih ptica je uglavnom tamnije od onog sa trbušne strane, ono je obično narandžasto-smeđe boje, dok je trbušno perje svetlije ili je išarano, mada postoje značajne varijacije i unutar iste vrste (www. wikipedia.org/wiki/Tytonidae).

3.1.1. Tyto alba, Scopoli 1769 - kukuvija

3.1.1.1. Areal rasprostranjenja Kukuvija – Tyto alba je najšire rasprostranjena vrsta sova, a jedna je od najrasprostranjenijih vrsta ptica. Odsustvuje iz severnog dela Severne Amerike, Sahare i većeg područja Azije. Nastanjuje najrazličitija staništa od pustinja do šuma, preko umerenih područja do tropa (Mikkola, 1983).

Karta 1. Areal rasprostranjenja kukuvije Tyto alba u svetu (www.

upload.wikimedia.org) 3.1.1.2. Osnovna obeležja vrste Kukuvija je poznata je i pod mnogim drugim imenima koja se odnose na njen izgled, oglašavanje, stanište ili tihi let. Neka od njih su bela sova, buljina, demon, duh sova, sova smrt, crkvena sova, bauk, pećinska sova.

Kukuvija poseduje svetlo perje, duga krila, dugačke noge i kratak rep. U zavisnosti od podvrste, dužina im se krece 25-45 cm sa rasponom krila 75-110 cm. Oblik repa je jedan od načina razlikovanja kukuvija od pravih sova kada se posmatraju u letu. Osnovni karakteri su joj belo lice u obliku srca, crne, relativno male oči, kljun svetlo ružičaste boje, telo je cimetasto žućkaste do potpuno bele boje po grudima zavisno od podvrste, a ledja su joj uvek redovno cimetasto do žuto-narandžaste boje.

U proseku u bilo kojoj populaciji mužjaci imaju tendenciju da budu manji od ženki.

Ženke Tyto alba većih podvrsta mogu imati masu više od 550 gr. dok su mužjaci za 10% lakši. Mladunci su po izleganju potpuno prekriveni belim paperjem, ali im disk lice u obliku srca postaje vidljivo ubrzo nakon izleganja.

Kukuvija ima jako dobro razvijen slušni aparat uz asimetrično postavljene ušne otvore, lice u obliku diska koje je prekriveno čvrstim perjem koje se radijalno razilazi od kljuna i očiju omogućavaju joj bolju detekciju zvuka, položaja i udaljenosti plena. Vid pri noćnom lovu skoro da joj nije potreban.

Zvukovi koje ispušta kukuvija su piskavi, prodorni i ušeparajući. U narodu postoji verovanje da ova sova priziva nesreću. Mladunci se oglašavaju šištanjem dok od roditelja traže hranu.

Kukuvija je noćna ptica sto je i tipično za sove, međutim ponekad postaje aktivna neposredno pre sumraka. Može se videti i tokom dana kada je neko ili nešto uznemiri tokom dnevnog odmora (www. wikipedia.org/wiki/Barn_Owl).

–  –  –

Stanište Kukuvija preferiraotvorene terene, kao sto su livade, pašnjaci, obradive površine ili polja prošarana šumarcima, a koja se nalaze ispod 2000 m nadmorske visine, ali nikada iznad 3000 m (www. wikipedia.org/wiki/Barn_Owl).

Migracije Jedinke koje naseljavaju tople predele tu ostaju i tokom zimskog perioda, dok se ptice iz hladnijih krajeva zimi sele u predele sa nešto višom temperaturom u kojima im je dostupniji plen.

Aktivnost Ona je noćna ptica što je i tipično za sove, međutim ponekad postaje aktivna neposredno pre sumraka. Može se videti i tokom dana kada je neko ili nešto uznemiri tokom dnevnog odmora.



Pages:   || 2 | 3 |


Similar works:

«Examensarbete i ämnet biologi 2012:10 Comparison of bird communities in stands of introduced lodgepole pine and native Scots pine in Sweden Arvid Alm Sveriges lantbruksuniversitet Fakulteten för skogsvetenskap Institutionen för vilt, fisk och miljö Examensarbete i biologi, 15 hp, G2E Umeå 2012 Examensarbete i ämnet biologi 2012:10 Comparison of bird communities in stands of introduced lodgepole pine and native Scots pine in Sweden Jämförelse mellan fågelsamhällen i bestånd av...»

«Citations for Outstanding Contributions to Student Learning 2010: Dr. Lindsay Harrington SMTB FSE JCU For sustained commitment and enthusiasm to improving student engagement and achievement in marine biology through multi-dimensional teaching and response to feedback Context and contribution: “It was always a pleasure attending class because you knew so much about each organism and you seemed so interested that it made me interested. You had the most helpful teaching style I have ever...»

«The Top-Ten Misinformed Objections to ID 1. Intelligent Design is not true because there are no “real scientists” who support it. First, the truth-value of a proposition does not depend upon whom or how many people believe it. Secondly, this objection is overwhelmingly contradicted by the actual facts. For instance, leading ID theorist Michael Behe (Ph.D. Biochemistry, University of Pennsylvania) has published over 35 articles in refereed biochemical journals, and is a tenured professor of...»

«ARTICLE IN PRESS l l HOMO — Journal of Comparative Human Biology 55 (2005) 263–281 www.elsevier.de/jchb The people of Jabuticabeira II: reconstruction of the way of life in a Brazilian shellmound M.M.M. Okumuraa,Ã, S. Eggersb a ´rio Laborato de Estudos Evolutivos Humanos, Universidade de Sa Paulo, Brazil ˜o b ´rio ´gica, Universidade de Sa Paulo, Brazil Laborato de Antropologia Biolo ˜o Received 9 October 2003; accepted 25 October 2004 Abstract Sambaquis are huge shellmounds built...»

«Photosynthetic Responses of Seedlings of two Indigenous Plants inside Exotic Tree Plantations and adjacent Natural Forest in Munessa–Shashemene Forest, SouthernEthiopia Desalegn Tadele1* and Masresha Fetene2 1 Department of Biology,College of Science, BahirDar University, P.O. Box1817, Bahir Dar, Ethiopia. (*desalegn64@yahoo.com) 2 Department of Biology, College of Science, P.O. Box 1176, Addis Ababa University, Addis Ababa, Ethiopia. ABSTRACT The potential role of exotic tree plantations in...»

«ABSTRACT Title of Dissertation: CONSERVATION GENETICS OF THE ENDANGERED HAWAIIAN PETREL (PTERODROMA SANDWICHENSIS) ACROSS SPACE AND TIME Andreanna Jo Welch, Doctor of Philosophy, 2011 Dissertation directed by: Dr. Robert C. Fleischer Center Head, Center for Conservation and Evolutionary Genetics, Smithsonian Conservation Biology Institute, National Zoological Park Dr. David J. Hawthorne Associate Professor, Department of Entomology, Behavior, Ecology, Evolution and Systematics Program,...»

«Arrangement of genes involved in communication and cooperation in known bacterial genomes The genes of the AHL quorum sensing regulatory system. Theses of the Ph.D. dissertation Pázmány Péter Catholic University Faculty of Information Technology and Bionics Multidisciplinary Technical Sciences Doctoral School Zsolt Gelencsér Supervisor: Prof. Sándor Pongor 2014 1. Introduction The number of the new DNA sequences is growing exponentially due to the rapid development and lower costs of...»

«SENSE Midterm Review 2004 Wageningen University WIMEK Wageningen Institute for Environment and Climate Research Leiden University CML Institute of Environmental Sciences Utrecht University Copernicus Institute for Sustainable Development and Innovation University of Amsterdam IBED Institute for Biodiversity and Ecosystem (UvA) Dynamics Vrije Universiteit, IES Institute of Ecological Science Amsterdam (VU) IAW Institute of Earth Sciences IVM Institute for Environmental Studies Groningen...»

«PhD Thesis Zsolt Albert MOLECULAR BIOLOGICAL CHARACTERIZATION OF EXOCARPS OF APPLE AND BELL PEPPER IN DIFFERENT DEVELOPMENTAL STAGES AND DURING STORAGE Doctoral School of Horticultural Sciences Corvinus University of Budapest Department of Plant Physiology and Plant Biochemistry Budapest 2014 PhD School Name: Doctoral School of Horticultural Sciences Field: Crop Sciences and Horticulture Head of Ph.D. School: Prof. Dr. Magdolna Tóth, Doctor of the Hungarian Academy of Sciences, Head of...»

«WHO/IVB/06.13 WHO/CDS/EPR/GIP/2006.1 V ORIGINAL: ENGLISH Global pandemic influenza action plan to increase vaccine supply Immunization, Vaccines and Biologicals Epidemic and Pandemic Alert and Response WHO/IVB/06.13 WHO/CDS/EPR/GIP/2006.1 V ORIGINAL: ENGLISH Global pandemic influenza action plan to increase vaccine supply Immunization, Vaccines and Biologicals Epidemic and Pandemic Alert and Response The Department of Immunization, Vaccines and Biologicals and the Department of Epidemic and...»

«THE EFFECT OF DWARF MISTLETOE ON THE PRODUCTIVITY OF JACK PINE TREES IN BELAIR PROVINCIAL FOREST, MANITOBA Brock Epp Supervisor: Dr. Jacques Tardif A thesis submitted in partial fulfilment of the Honours Thesis (05.4111/6) Course Department of Biology, The University of Winnipeg 2002 Abstract Dwarf Mistletoe (Arceuthobium americanum Nutt. ex Engelm.) is an important pathogen of the important commercial tree species jack pine (Pinus banksiana Lamb.). Dwarf mistletoe alters the growth form,...»

«Correlation-Based Methods for Biological Data Cleaning JUDICE, LIE YONG KOH (Master of Technology, NUS) A THESIS SUBMITTED FOR THE DEGREE OF DOCTOR OF PHILOSOPHY DEPARTMENT OF COMPUTER SCIENCE SCHOOL OF COMPUTING NATIONAL UNIVERSITY OF SINGAPORE 2007 In long memory of my father and sister II Correlation-Based Methods for Biological Data Cleaning by JUDICE, LIE YONG KOH, M.Tech Dissertation Presented to the Faculty of the School of Computing of the National University of Singapore in Partial...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.dissertation.xlibx.info - Dissertations, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.